بایگانی دسته: فروش عمده خرما

بزرگ‌ ترین تولیدکننده و صادرکننده خرما در جهان

خرما
خرما

‌ ‌‌‌ایـران‌ بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده خرما در جهان است

دانشمندان بر این عقیده هستند‌ کـه‌ رویـش‌ نـخل در جهان به دوران دوم زمین‌شناسی بر می‌گردد.خرما یکی از قدیمی‌ترین محصولات کشاورزی‌ است که انسان به ارزش غـذایی آن پی برده و آن را مصرف کرده‌ است.

زمانی که انسان‌ به‌ ارزش غذایی خرما پی برد،یعنی حـدود شش هزار سال قـبل از مـیلاد مسیح،به کاشت و بهره‌برداری از گیاه نخل روی آورد. اگرچه منشأ خرما به درستی روشن نمی‌باشد،ولی شواهد‌ تاریخی گواه بر آن است که اولین درختان خرما در سرزمین‌های کنونی ایران و عراق روییده است.این گیاه در بـین مدار جغرافیایی 15 تا 30 درجه عرض شمالی قابل کشت می‌باشد‌.

به‌ لحاظ ارزش غذایی فراوان خرما،حتی در کتاب‌های آسمانی تورات، انجیل و قرآن کریم و نیز در سخنان پیامبران،استفاده از این ماده غذایی با ارزش به انـسان تـوصیه شده است.حتی‌ در‌ افسانه‌های باستانی،درخت خرما،مقدس و مظهر زایندگی و نعمت معرفی شده است.هنوز نیز در مناطق خرماخیز،نخل را به عنوان درخت زندگی می‌شناسند و به آن احترام می‌گذارند.

بخش اعظم‌ ایـن‌ مـیوۀ گرمسیری را قند تشکیل می‌دهد و از مواد کانی مانند پتاسیم،فسفر و کلسیم و نیز ویتامین‌ها و پروتئین غنی است.هر 450 گرم خرما 1275 کالری حرارت ایجاد می‌کند و لذا به‌ عنوان‌ یک‌ غذای با ارزش و انرژی‌زا در‌ رژیـم‌ غـذایی‌ متعادل توصیه می‌شود.

در حال حاضر بیشترین نخلستان‌های جهان در جلگه بین النهرین و خوزستان وجود دارند و ایران،عراق و مصر در ردیف‌ بزرگ‌ترین‌ کشورهای‌ تولیدکننده خرما قرار دارند.

در این گزارش،تولید‌ و صادرات‌ خـرما در ایران و نـیز جایگاه آن در تجارت جهانی این مـحصول،مـورد ارزیـابی قرار می‌گیرد.

تولید خرما در ایران

با‌ وجود‌ آنکه‌ جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و حملات نظامی عراق به نخلستان‌های‌ جنوب ایران،سـبب شـد کـه بخش قابل توجهی از این نخلستان‌ها در جلگه خوزستان از بـین بـرود، با‌ این‌ حال‌ جنگ عراق با کویت نیز تغییرات جوی در شمال آفریقا سبب‌ شده‌ است که سهم عراق و مـصر در تـولید جـهانی خرما به شدت کاهش یابد و با افزایش تولید‌ خرما‌ در‌ ایـران در سال‌های اخیر،اکنون ایران در ردیف بزرگ‌ترین تولیدکننده خرما در‌ جهان‌ قرار‌ گرفته است.

براساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی(فـائو) وابـسته بـه سازمان ملل،تولید خرمای‌ ایران‌ در‌ سال 1995 میلادی به 780 هزار تن رسـید کـه برابر با 18/7 درصد تولید‌ جهانی‌ آن(به میزان 3/4 میلیون تن)بود.در این سال ایران بزرگ‌ترین تولیدکننده و نـیز‌ صـادرکننده‌ خـرما‌ در جهان بود.

در سال جاری محصول خرمای ایـران‌ بـه‌ 900 هـزار تن رسید که نسبت به رقم 850 هزار تن سال گذشته‌ حدود‌ 6 درصد‌ افزایش یـافته اسـت.سـهم ایران در تولید جهانی خرما به 20 درصد رسیده است و همچنان‌ در‌ ردیف بزرگ‌ترین صادرکنندۀ خرمای جـهان قـرار دارد.مناطق پرورش نخل و برداشت خرما‌ در‌ ایران‌ در استان‌های خوزستان،بوشهر و کرمان قرار دارد.سطح زیر کـشت خـرما در ایـران بیش از‌ 150‌ هزار‌ هکتار برآورد می‌شود.

در سال‌های پس از خاتمۀ جنگ تحمیلی عراق علیه‌ ایران‌، سرمایه‌گذاری قـابل تـوجهی برای بازسازی نخلستان‌های استان خوزستان صورت گرفت که انتظار می‌رود ظرف پنج سـال‌ آیـنده‌ بـه تدریج به بهره‌دهی برسد.

کشت و پرورش خرما در استان کرمان به‌ویژه‌ در‌ شهرستان بم که بهترین نوع خـرمای جـهان‌«مضافتی‌»را‌ تولید می‌کند،نیز گسترش یافته است.در‌ حال‌ حاضر 33 هزار هکتار از اراضـی اسـتان کـرمان به یر کشت خرما رفته‌ و در‌ دو سال گذشته بیش از‌ 175‌ هزار تن‌ محصول‌ خرما‌ داده است.حدود 20 تـا 25‌ درصـد‌ خـرمای ایران در استان کرمان به دست می‌آید.

خرمای تولیدی ایران،انواع‌ مختلفی‌ دارد مـانند خرمای سایر یا اسـتعمران،کدوری،دیری،کنتار‌،زاهدی،کبکاب،دجله زرد‌،لشت‌،شکر، زاماردان،مکتیب،خاسویی،شهداد‌،قمر‌،مرادسنگ، زریک، کـرو،پورکـو،نرجی،عبد اللهی،ربی،کرمانی و دسکی که در نقاط‌ مختلف‌ پرورش نخل در ایران بـه‌ عـمل‌ می‌آید‌.

براساس آخرین آمار‌ در‌ دسترس،سطح بـارور خـرما‌ در‌ ایـران در سال 1375 به 166 هزار و 133 هکتار رسید که از 151 هـزار‌ و 66‌ هـکتار سال 1374 حدود 10 درصد‌ افزایش‌ داشت در‌ فاصلۀ‌ سال‌های‌ 1371 تا 1375 سطح‌ زیر کشت خرما در ایـران از 136/4 هـزار هکتار به بیش از 166/1 هزار هـکتار‌ رسـیده‌ که حـدود 15 درصـد افـزایش دارد‌.

براساس‌ همین‌ آمارها‌،سطح‌ زیر کـشت خـرما‌ در‌ ایران از حدود 123/3 هزار هکتار در سال 66 به بیش از 131 هزار هکتار در‌ سال‌ 70‌ رسید.

مـحصول خـرمای ایران از 524 هزار‌ تن‌ در‌ سال‌ 66‌ به‌ 587/9 هـزار تن در سال 70 و سپس بـه 855/5 هـزار تن در سال 75 افزایش یافته اسـت.

بـراساس برآورد کارشناسان کشاورزی،محصول خرمای ایران در سال جاری‌ 900 هزار تن می‌باشد.مرکز عـمدۀ تـولید خرمای ایران عبارتند از:خوزستان،بـوشهر،فـارس، هـرمزگان،کرمان،منطقه جـیرفت،سـیستان و بلوچستان، اصفهان،یزد،خـراسان،ایـلام،کرمانشاه و سال‌های اخیر سمنان.

در سال‌ 75‌ بخش عمده نخلستان‌های ایران با سطح بارور 30/5 هزار هـکتار در اسـتان خوزستان،21/6 هزار هکتار در بوشهر،20/2 هزار هـکتار در فـارس،34/5 هزار هـکتار در هـرمزگان،17‌/2 هـزار‌ هکتار در کرمان،18/2 هزار هـکتار منطقه جیرفت و بیش از 20 هزار هکتار در سیستان و بلوچستان می‌باشد.در سایر نقاط سطح بارور کمتر‌ از‌ 2 هزار هـکتار مـی‌باشد.

عـملکرد خـرما در ایـران در اسـتان‌های بـوشهر،فارس، کرمان،مـنطقه جـیرفت و سیستان و بلوچستان،بین پنج تا هفت تن و در استان اصفهان با‌ سطح‌ بارور 550 هکتار،برابر‌ با‌ 10 تـن در هـکتار بـوده است.

بالاترین عملکرد خرما در هکتار در اصفهان بـه مـیزان 10 تـن،کـرمانشاه بـه مـیزان 7/3 تن،سیستان و بلوچستان به میزان 6/9 تن و منطقه جیرفت به میزان‌ 5/9 تن‌ در هکتار ثبت شده است.محصول خرمای ایران از حیث ارزش غذایی،اندازه و طعم در ردیف بهترین انواع خرمای جـهان است.

با وجود آنکه ایارن بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده خرما در‌ حال‌ حاضر در‌ جهان می‌باشد،لیکن میزان صادرات خرما در حد توانایی‌های تولید نمی‌باشد

تـقاضای‌ خرمای ایران در ژاپن روبه‌ افزایش است

خرما

پاکستان 48 درصد خرمای وارداتی ژاپن‌ را‌ تأمین‌ کند

ایـران تـنها 2/11 درصـد ارزش خرمای وارداتی ژاپن را در اختیار دارد

خرمای میوه‌ای است که مردم ژاپن اکثرا با آن آشنایی کافی نـدارند و کمابیش‌ طی‌ بیست سال گذشته‌ به‌ کشور مزبور وارد شده است.دیگر کشورهای بـیگانه از خرما برای تهیه سـس و چـاشنی غذا بهره‌ می‌برند.لذا بدوا در ژاپن نیز به عنوان‌ یکی از اجزاء ترکیبی برای تهیه سس‌ و مواد شیرینی وارد شده است.

نظر به اینکه ژاپنی‌ها شناخت کافی از خرما ندارند فرآیند پردازش آن برای‌ عرضه به بازار مـشکل است لذا در بدو امر واردکنندگان و فرآیندگران این میوه‌ با‌ مسائلی روبرو بودند.

هم اکنون مقدار خرمای وارداتی به ژاپن‌ برای مصرف عمومی تقریبا ناچیز است. بازار خرما بطور تقریب منحصر به‌ بـوره(خـمیر)و عصاره تغلیظی(شهد)بوده‌ که توسط‌ واردکنندگان‌ و فرآیندگران برای‌ دادوستدهای عمده بازرگانی تهیه‌ می‌شود.

حجم بازار ورود واردات خرما

اطلاعات و داده‌های آماری که توسط وزارت اقتصاد ژاپن در مورد خرمای‌ وارداتی به بازار این کشور تـهیه گـردیده‌‌ شامل‌ هر دو خرمای تازه و خشک به‌ صورت جمع است.از طریق مصاحبه‌ها و روشهای دیگر می‌توان نتیجه گرفت که‌ عمدتا خرمای خشک است ک وارد کشور می‌شود.

نگاهی بر آمار مجموع‌ خرمای‌ تـازه‌ و خـشک برای سال 1993 نشانگر‌ آن‌ است‌‌ که حدودا 750 تن خرما وارد کشور شده‌ که نسبت به سال پیش از آن معادل 1/24 درصد افزایش و از نظر‌ ارزش‌ با‌ 3/34 درصد افزایش به سطح 3/64 میلیون ین‌‌ رسـیده‌ اسـت.

مـقادیر مذکور در مقایسه با کل وارداتـ‌ خـشکبار هـنوز از لحاظ کمیت ارزش هر دو در حد بسیار‌ کم‌ است‌.

از نظر حجم و به تفکیک کشورهای‌ صادرکننده خرما،پاکستان بیش‌ از 70 درصد کل واردات خرما ژاپن را در اختیار داشـت.ایـران بـه عنوان صادرکننده عمده‌ بعدی 80‌ تن‌ خرما‌ را به ایـن کـشور عرضه‌ کرد که افزایش سال به سال‌ آن‌ برابر با 5/425 درصد و نسبت آن 6/10 درصد کل‌ واردات خرما به ژاپن محسوب می‌شد.

صادرات خرما از‌ پاکـستان‌ بـر حسب اثر برابر با 0/38 درصد کل واردات و از ایالات‌ متحده‌ برابر‌ بـا‌ 3/35 درصد کل واردات‌ محسوب می‌گردد.لذا واردات از این دو کشور بیش از‌ 80‌ درصد‌ ارزش کار خرمای‌ وارداتی بوده است.برمبنای حجم،سهم‌ آمـریکا از 7 درصـد تـجاوز نمی‌کرد‌.اما‌ ارزش خرمای صادراتی آن تقریبا هشت‌ برابر قیمت خرمای صادرکننده اصـلی‌ یـعنی پاکستان‌ بود‌.واردات‌ خرمای ایران‌ برابر با 2/11 درصد کل ارزش خرمای‌ وارداتی محسوب می‌شد.

نگاهی بر‌ واردات طـی پنـج سال گذشته‌ نمایانگر آن است که در سال 1989 معادل‌ 146‌ تن‌ خرما‌ واردات گردید که مـتعاقبا طـی‌ دو سـال بعد واردات آن سیر نزولی پیمود. اما در‌ سال‌ 1992 حجم واردات خرما صعود کرد که تا سال 1993 ادامـه داشـت‌.

طـی‌ دوره‌ پنج ساله واردات خرما برابر 2/415 درصد از لحاظ حجم و 65/21 درصد بر حسب‌ ارزش‌ آن‌ افـزایش یـافته‌ است.

تا سال 1989 بیشتر خرمای وارداتی به‌ ژاپن از‌ عراق‌ بود.با آغاز جنگ خـلیج‌ فـارس واردات از عـراق در سال 1990 متوقف گردید.از آن‌ زمان‌ واردات از کشورهای دیگر رشد نمود.ولی حجم‌ واردات از کشورهای صادرکننده‌ مشمول‌‌ نـوسانات زیـادی است بنابراین وضع موجود را‌ مشکل‌ بتوان‌ با ثبات تلقی کرد.

پس از وارد‌ کردن‌ مقدار کـمی خـرما از ایـران در سال 1989،هیچگونه خرمایی به‌ مدت دو‌ سال‌ از ایران توسط ژاپن وارد‌ نشد‌.در سال‌ 1992‌ واردات‌ مجددا از سرگرفته شد و رشـد فـوق‌العاده‌ آن‌ در سال‌ 1993 صورت گرفت.

روند مصرف خرما در ژاپن

درباره حجم مصرف خرما در‌ ژاپن‌ آمـار مـشخصی وجـود ندارد.بیشتر مصرف‌ خرما برای مواد بازرگانی‌ است‌ و تنها معدودی‌ خرما بدون اعمال‌ فرآیند‌ بـیشتر بـه مـصرف‌ کننده عمومی عرضه می‌شود.

در سطح تجاری خرما را به‌ عنوان‌ یکی‌ از اجزاء خـوراکی و یـا‌ ماده‌ شیرین‌ کن در تهیه‌ سس‌ها‌ و یا سوجو که مشروبی‌ ژاپنی‌ است و همچنین به صورت جزء خـوراکی یـا چاشنی در فرآورده‌های‌ دیگر مورد استفاده قرار‌ می‌دهند‌.

استعمال خرما به عنوان جـزء خـوراکی‌ در‌ سس‌ها در‌ درجه‌ نخست‌ به صورت جزء خـوراکی‌ یـا شـیرین‌کن برای تهیه‌ سس‌های تغلیظ شده است.در تـهیه سـس‌ اوکونومیاکی(پیتزای ژاپنی)و سس‌‌ یاکی‌سوبا‌(رشته‌های سرخ شده در روغن‌ داغ‌)از‌ خرما‌ بخصوص‌ بـه‌ عـنوان شیرین سـس اوکـونومیاکی تـوسط یکی از تولیدکنندگان در هیروشیما تهیه می‌شود بـویژه شـهرت‌ بسزایی‌ دارد‌ و یکی از اجزاء خوراکی آن خرما است‌.محصول‌ این‌‌ شرکت‌ در‌ سال‌ 1965 به بـازار عـرضه شد.

به عنوان اولین فرآورده از نـوع خود که وارد بازار گـردیده در حـال حاضر میزان فروش‌ سالانه آن بـالغ بـر 10 میلیون‌ ین و دربرگیرنده 50 درصد تمامی تقاضای‌ بازار برای سس اوکونومیاکی است.

زمانی کـه واردات خـرما از عراق به علت‌ جنگ و خـلیج فـارس مـتوقف‌ گردید.رسانه‌های گـروهی ژاپن ایـن مطلب‌ را‌ عنوان‌ کردند کـه آیـا طعم اوکونومیاکی با قطع واردات خرمای مذبور تغییر خواهد کرد.

موقع افزایش قیمت شکر،از خـرما بـه‌ عنوان ماد شیرین کن در سس اسـتفاده‌ مـی‌شود.در‌ حال‌ حـاضر کـه قـیمت شکر پایین است مـزیت استفاده از خرما به جای‌ شکر نیز کم است چون خرما کمتر شیرین‌ است و لذا فروش‌ آن نـیز سیر نزولی دارد.

 

صادرات خرما

صادرات خرما،شـرایط لازم بـرای عرضه خرما به بازار

صادرات خرما
صادرات خرما

ایران از نظر مقدار محصول خرما دومین و یا سومین کشور مهم صـادرکننده خرمای دنـیا بـه شمار می آید و میزان‌ متوسط محصول سالیانه خرمای کشور در حدود300/000/ تـن تـخمین زده میشود. با اینکه غالبا انواع خرمای ایران مرغوب و از هر حیث قابل استفاده وکاملا مناسب برای صادرات میباشد ولی متاسفانه بـیش از‌ 10‌ الی 12 درصدکل محصول خرمای سالیانه ایران به خارج صادر نمیگردد.به علاوه بیش از نصف همین مـقدار صـادرات که طبق معدل آمار پنج ساله اخیرمعادل 9/377/5 تـن بـارزش116/207/800/ ریـال در‌ سال‌ میباشد در سبدهای برک خرما بـا وضـع نامطلوب و به بهای بسیار ناچیزبه کشورهای عربی عمان و کویت صادرمیشود و فقط در حدود10/000/ تن و احتمالا‌ کـمتر‌ بـه شکل نسبتا بهتری بسته‌بندی شده و به‌ کـشورهای‌ اروپاو آمـریکا صادر مـیشود.

شـرایط لازم بـرای عرضه مطلوب خرما به بازار

شرایط اسـاسی بـرای عرضه محصول خوب و باب صادرات‌ براساس‌ عـقاید اهل فـن بشرح زیر‌ میباشد‌:

1-رسیدن خرما:از نـظر اغلب تولیدکنندگان رسیدن خرما بـسته به ایـن است که برای چه منظوری مـورداستفاده قـرار گیرد و همچنین بستگی به نوع آن نیز دارد.مثلا در نواحی میناب همچنین استان فارس انواع خرما که‌ بـصورت‌ خـشک مصرف میشود ابتدا آنرا در اوائل مرداد مـی‌چینند و پس از جـوشانیدن در آب در آفـتاب خشک نموده صادر و یـا مـصرف میکنند

2-طریقه چیدن خرما:بـطور کـلی چیدن خرما به دو طریق عمده انجام میشود یکی‌ تکان‌ دادن و دیگر‌ بریدن شاخه میوه است. در طریقه دوم پس ازاینکه خـوشه خـرما بریده شد آنرا به وسیله طناب آوزیان مـیکنند.اصـولا‌ طرزچیدن بـستگی بـه نـوع خرما و بسته بندی آن دارد مثلا در بـعضی‌ از‌ انواع خرما طریقه‌ تکان دادن متداول است که در این صورت حصیری در زیر درختان پهن کرده و خرما در اثر تکان دادن ـروی ‌‌حـصیر‌ میریزد سپس خرما راجمع‌آوری کرده و مـدت 53 روزدر مـقابل آفـتاب مـیگذارند و بـعد درداخل‌ حصیرها‌ ریـخته‌ و رویـ هم قرارمیدهند و در اثر فشار و سنگینی وزن بسته‌بندی و به خارج صادر میگردد.

3-ضدعفونی کردن خرما:لازمه‌ صادرات خرما بـه کشورهای اروپائی ،آمریکا و شـوروی این است که طبق اصول و نظامنامه‌های جاری آن کـشورها محلول‌ صـادراتی ضـدعفونی شـود. بـرای انجام‌ ایـن‌ منظور کارخانه‌های مخصوص در خرمشهر وجود دارد که کلیه صادرکنندگان بسته‌های خرمای خود را در مقابل پرداخت  اجرت برای ضدعفونی کردن به این کارخانه‌ها تحویل میدهند.بعلاوه نوع گازیکه برای ضدعفونی کردن مصرف میشود با نظر خـریدار‌ خارجی انتخاب میشود

صادرات خرمای ایران

صادرات خرما
صادرات خرما

برمبنای گزارش گمرک‌ جمهوری اسلامی ایـران،صـادرات خرمای ایران از 107/3 هزار تن در‌ سال‌ 1372‌ به 134/5 هزار تن در سال 1373 افزایش یافت و به حدود 70 تن به ارزش 31/3 میلیون ‌‌دلار‌ در سال 1374 کاهش یافت.

براساس همین گزارش‌ خرمای‌ صـادراتی‌ ایـران در سال 1374 که در اثر اتخاذ سیاست‌های ارزی جدید،عملکرد بسیار بدی داشت‌،به کشورهای آذربایجان،آلمان،اتریش،ارمنستان، ازبکستان،استرالیا،امارات متحده عربی،انگلستان،اکـراین‌، پاکـستان،ترکمنستان،ترکیه،روسیه‌،ژاپن‌،قـرقیزستان، قـزاقستان،کانادا،کویت،مالزی،نیوزیلند،هلند و…صادر شد.

در واقع کشورهای آسیای میانه،حوزۀ خلیج فارس،اروپا، شرق آسیا و آمریکای شمالی در ردیف خریداران خرمای ایران قرار دارنـد.

بـا وجود‌ تقاضای به نـسبت قـوی در این بازارها برای خرمای ایران،موانع و مشکلاتی برای صادرات خرما وجود دارد.

در سال جاری انتظار می‌رود که میزان صادرات خرمای ایران به 130 هزار تن‌ برسد‌ که کمتر از 15 درصد تولید آن می‌باشد.بـخش عـمده خرمای تولیدی ایران به لحاظ ضعف توان صادراتی،در بازار داخلی مصرف می‌شود.

عمده‌ترین معضلات صادرات خرما،مربوط به نحوۀ‌ فرآوری‌ و بسته‌بندی آن می‌باشند.از آنجا که روش‌های بسته‌بندی کنونی در ایران قادرن نـمی‌باشند بـرای مدت طـولانی کیفیت خرما را حفظ و از فسا آن جلوگیری کنند،نمی‌توان به صادرات گستردۀ‌ آن‌ مبادرت ورزید.از سوی دیگر صنایع فـرآوری خرما در ایران در حد قابل توجهی رشد نکرده‌اند تا (به تصویر صـفحه مـراجعه شـود) بتوان از محصولات فرآوری شده برای صادرات‌ کمک‌ گرفت‌.

تلاش برای جذب سرمایه‌گذاری به‌ بخش‌های‌ فرآوری‌ و تبدیلی و بـسته‌بندی ‌ ‌خـرما،می‌تواند راه را برای رشد صادرات خرما باز کند.

کمبود تسهیلات اعطایی بانک‌ها به سـرمایه‌گذاران، مـشکلات تـخصیص ارز‌ برای‌ واردات‌ تجهیزات و ماشین‌آلات مورد نیاز،کمی انگیزه برای سرمایه‌گذاری‌ در‌ صنایع تبدیلی و بسته‌بندی و…از مشکلاتی اسـت که در نهایت مانع از رشد صادرات خرمای ایران می‌شود.

خرمای ایران به‌ لحاظ‌ مـزه‌ و طعم،مورد علاقه مـصرف‌کنندگان در سـراسر جهان می‌باشد،اما با‌ بسته‌بندی‌هایی که محصول را تازه نگه می‌دارد و وجود معضلات شبکه حمل و نقل،نمی‌توان صادرات آن را پیش برد‌.

انتظار‌ می‌رود‌ با رشد سرمایه‌گذاری در صنایع فرآوری و بسته‌ بندی خرما،بتوان صادرات آن را‌ در سال‌های آتی تقویت کرد،به‌ویژه آنکه با گسترش سطح زیر کشت وب هبود شیوه‌های آبیاری‌ و پرورش‌ نخل‌،عملکرد خرما در واحد سطح نیز افزایش می‌یابد.

خرما می‌تواند یکی از‌ منابع‌ عمده‌ کسب درآمد در بـخش کـشاورزی باشد و ایران قادر است همچنان موقعیت خود را به‌ عنوان‌ بزرگ‌ترین‌ تولیدکننده و صادرکننده خرما در جهان حفظ کند